برق اضطراری خانگی در خاموشی: یو پی اس، موتور برق یا برق اضطراری خورشیدی؟

برق اضطراری خانگی چیست و چه گزینه‌هایی دارد؟

برق اضطراری خانگی هر منبعی است که در قطعی شبکه، چند وسیله ضروری خانه را روشن نگه دارد: یو پی اس با باتری، موتور برق با سوخت، یا سیستم خورشیدی هیبریدی با پنل و باتری. پکیج‌های کوچک «برق اضطراری خورشیدی» در واقع یو پی اسی‌اند که پنل هم شارژشان می‌کند.

به گفته رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی، در ۱۴۰۴ «هر هفته ۳ تا ۴ روز خاموشی ۲ ساعته» بود و برای تابستان ۱۴۰۵ هم خاموشی روزانه دو ساعته برق خانگی، تجاری و اداری پیش‌بینی می‌شد. در تهران، توزیع برق اعلام کرده محدودیت‌ها «به‌طور یکنواخت و به صورت چرخشی» میان فیدرها اعمال و از طریق اعلان «برق من» اطلاع‌رسانی می‌شود. پس برای بیشتر خانه‌ها مسئله، چند خاموشی کوتاه و پرتکرار است — و همین تعیین می‌کند کدام گزینه می‌صرفد.

در خاموشی چه وسایلی را باید روشن نگه داشت؟

برای بیشتر خانه‌ها یخچال، روشنایی، مودم و شارژ گوشی کافی است — حدود ۳۵۰ وات؛ کولر آبی این را به حدود ۷۵۰ وات و کولر گازی ۱۲۰۰۰ به حدود ۱٫۳ کیلووات می‌رساند. اندازه هر سیستم اضطراری را همین فهرست تعیین می‌کند، نه متراژ خانه.

دو عدد را از هم جدا نگه دارید: توان (وات) که اینورتر یا موتور برق باید بتواند هم‌زمان بدهد، و انرژی (کیلووات‌ساعت) که باتری باید برای کل خاموشی ذخیره داشته باشد. محاسبه دقیق کولر در راهنمای پنل خورشیدی برای کولر گازی آمده است.

یو پی اس خانگی چند ساعت کار می‌کند؟

ساعت کار یو پی اس = انرژی مفید باتری ÷ توان وسایل. یک یو پی اس خانگی با دو باتری سرب‌اسیدی ۱۲ ولت ۱۰۰ آمپرساعت حدود ۱ کیلووات‌ساعت برق مفید می‌دهد: سطح «روشن ماندن» را حدود ۳ ساعت، کولر آبی را حدود یک ساعت و نیم و کولر گازی را کمتر از یک ساعت.

اگر همین یو پی اس یک باتری لیتیوم آهن فسفات ۴۸ ولت ۱۰۰ آمپرساعت داشته باشد، حدود ۴ کیلووات‌ساعت مفید می‌دهد — کولر گازی را حدود ۳ ساعت. باتری سرب‌اسیدی را می‌شود عمیق‌تر هم خالی کرد، اما هر دشارژ عمیق از عمرش کم می‌کند؛ مقایسه دو نوع در راهنمای باتری خورشیدی.

• یو پی اس از شبکه شارژ می‌شود. شارژر بیشتر مدل‌های خانگی چند ساعت وقت می‌خواهد تا باتری خالی را پر کند؛ اگر دو خاموشی با فاصله کوتاه پشت هم بیاید، دومی با باتری نیمه‌پر شروع می‌شود.
• خروجی سینوسی خالص بخواهید. یخچال، پمپ و کولر با موج شبه‌سینوسی داغ می‌کنند و پر سروصدا کار می‌کنند.
• توان اینورتر را با جریان راه‌اندازی بسنجید، نه با توان کار کامل؛ کمپرسور یخچال لحظه‌ای چند برابر توان نامی می‌کشد.
• باتری سرب‌اسیدی در گرما زود از بین می‌رود. یو پی اس را در جای خنک بگذارید و برای تعویض باتری‌ها هر ۳ تا ۵ سال برنامه داشته باشید.

موتور برق برای خاموشی خانه مناسب است؟

برای خانه‌ای که حیاط یا فضای باز دور از پنجره دارد، موتور برق ارزان‌ترین راه کارکرد است؛ برای آپارتمان نه، چون دود آن مونوکسید کربن دارد و در فضای بسته در چند دقیقه کشنده است. کمیسیون ایمنی کالاهای مصرفی آمریکا تأکید می‌کند موتور برق هرگز نباید در خانه، پارکینگ، زیرزمین یا انباری روشن شود، «حتی اگر در و پنجره‌ها باز باشد».

هزینه پنهان موتور برق در سوخت نیست: سروصدا، روغن و سرویس، روشن کردن دستی در هر خاموشی، و نگه داشتن بنزین در خانه. در خاموشی‌های طولانی و نامنظم — مثل باغ یا کارگاهی که گاهی یک روز کامل بی‌برق می‌ماند — همین موتور برق است که با یک باک دیگر ادامه می‌دهد.

برق اضطراری خورشیدی چطور کار می‌کند؟

در برق اضطراری خورشیدی، اینورتر هیبریدی در قطعی شبکه خانه را از شبکه جدا می‌کند و بارهای ضروری را از پنل و باتری می‌دهد؛ ظهر پنل‌ها هم بار را می‌دهند و هم باتری را پر می‌کنند، و شب باتری به‌تنهایی. در روزهای عادی همان سیستم برق را به شبکه می‌فروشد.

یک نیروگاه هیبریدی ۵ کیلوواتی با ۷٫۵ کیلووات‌ساعت باتری لیتیومی — کمترین باتری‌ای که نرخ «با ذخیره‌ساز» می‌خواهد — حدود ۶ کیلووات‌ساعت انرژی مفید دارد: سطح «تابستان با کولر گازی» را حدود ۴ ساعت و سطح «روشن ماندن» را تقریباً تمام یک شب روشن نگه می‌دارد. برآورد ما برای این سیستم حدود ۵۲۰ میلیون تومان برای نیروگاه و ۲۷۰ میلیون تومان برای باتری است؛ در تهران سال اول حدود ۷۵ میلیون تومان برق می‌فروشد، در برابر حدود ۴۸ میلیون تومان برای همان نیروگاه بی‌باتری.

پکیج برق اضطراری خانگی خورشیدی ارزش خرید دارد؟

برای مودم، روشنایی، لپ‌تاپ و شاید یخچال، بله؛ برای کولر گازی معمولاً نه. پکیج کوچک خورشیدی یک یو پی اس است که به جای شبکه با یک یا دو پنل شارژ می‌شود، و برقی به شبکه نمی‌فروشد. دو شکل رایج دارد: «نیروگاه قابل حمل» که باتری و اینورتر را در یک جعبه دارد، و پکیج ثابت شامل اینورتر شارژر، باتری و یک یا دو پنل که به یک مدار جدا در خانه وصل می‌شود.

• ظرفیت را به کیلووات‌ساعت بخوانید. «۲۰۰۰ وات» روی جعبه معمولاً توان اینورتر است، نه انرژی باتری؛ سطح «روشن ماندن» برای دو ساعت حدود ۰٫۷ کیلووات‌ساعت می‌خواهد.
• باتری لیتیوم آهن فسفات و خروجی سینوسی خالص بخواهید.
• توان ورودی پنل را ببینید: یک پنل ۱۰۰ واتی در روز صاف تابستان حدود نیم کیلووات‌ساعت می‌دهد؛ برای پر کردن یک کیلووات‌ساعت در یک روز، دست‌کم ۳۰۰ تا ۴۰۰ وات پنل لازم است.
• پکیج ثابت را برقکار وصل کند، با کلید تبدیل؛ همان قاعده موتور برق اینجا هم هست — هیچ منبعی نباید به شبکه برق برگرداند.
• پنل روی بام آپارتمان، حتی دو پنل کوچک، روی مشاعات است و موافقت مالکان را می‌خواهد؛ راهنمای پنل خورشیدی آپارتمان را ببینید.

برق خورشیدی یا موتور برق یا یو پی اس: کدام را بخرم؟

اگر فقط چند وسیله را برای خاموشی‌های کوتاه می‌خواهید، یو پی اس؛ اگر خانه حیاط دارد و خاموشی‌ها طولانی و نامنظم‌اند، موتور برق؛ اگر بام بی‌سایه دارید و برق اضطراری را برای سال‌ها می‌خواهید، سیستم خورشیدی هیبریدی — تنها گزینه‌ای که درآمد هم دارد.

1. وسایل ضروری را فهرست کنید

   توان هر کدام را از برچسبش بنویسید و جمع بزنید؛ سه سطح جدول بالا نقطه شروع خوبی است.

2. طولانی‌ترین خاموشی را پیدا کنید

   سابقه خاموشی‌های آدرس خود را در «برق من» ببینید؛ اندازه باتری را بدترین خاموشی شبانه تعیین می‌کند.

3. انرژی لازم را حساب کنید

   توان × ساعت خاموشی، تقسیم بر عمق دشارژ مجاز باتری: ۰٫۵ برای سرب‌اسیدی و ۰٫۸ تا ۰٫۹ برای لیتیومی.

4. گزینه را با جای خانه بسنجید

   فضای باز برای موتور برق دارید؟ بام بی‌سایه برای پنل؟ در آپارتمان، موافقت مالکان برای بام مشاع؟

برق اضطراری ساختمان مسکونی: آسانسور، پمپ آب و راه‌پله

در ساختمان مسکونی، اول آسانسور را از گیر کردن نجات دهید و بعد بارهای مشاع سبک — پمپ آب، روشنایی راه‌پله، درب پارکینگ و آیفون — را روی یک سیستم اضطراری ببرید؛ روشن نگه داشتن خود آسانسور طراحی جداگانه می‌خواهد.

• نجات اضطراری آسانسور (که در بازار «یو پی اس آسانسور» هم نامیده می‌شود) با قطع برق، کابین را به نزدیک‌ترین طبقه می‌برد و در را باز می‌کند. این اولین برق اضطراری هر ساختمان آسانسوردار است و به پنل خورشیدی ربطی ندارد؛ اگر ساختمان شما ندارد، از شرکت نگهداری آسانسور بپرسید.
• کار عادی آسانسور در خاموشی موتور سه‌فاز چندکیلوواتی با جریان راه‌اندازی بالا را می‌گرداند. موتور برق دیزلی یا اینورتر هیبریدی سه‌فاز با باتری بزرگ هر دو ممکن‌اند، اما اندازه را مهندس برق با مشخصات موتور آسانسور تعیین می‌کند، نه یک جدول.
• پمپ آب، روشنایی راه‌پله، درب پارکینگ و آیفون روی هم معمولاً زیر یک کیلووات‌اند و یک سیستم هیبریدی کوچک روی بام، متصل به کنتور مشاعات، آن‌ها را از خاموشی بیرون می‌آورد. اینکه کنتور مشاعات با چه مسیر و نرخی برای فروش برق ثبت می‌شود را پیش از طراحی از شرکت توزیع بپرسید.
• بام، مال همه است. هر سیستمی روی بام مشاع، موافقت مالکانی را می‌خواهد که بیش از نصف مساحت اختصاصی ساختمان را دارند — جزئیات در راهنمای پنل خورشیدی آپارتمان.